自然图鉴 公有领域博物学插画
首页 > 合集 > The Liliaceae(百合科植物图谱) > Muscari Comosum
Muscari Comosum (Muscari a Toupet) - The Liliaceae
⤓ 原图

Muscari Comosum

Muscari a Toupet

Plate 231 · p.231 · 1807 · The Liliaceae · · 1802-1816 · 绿

学名
Muscari a Toupet
合集
百合科植物图谱
绘者
Pierre-Joseph Redouté(皮埃尔-约瑟夫·雷杜德)
年代
1807
图版号
Plate 231
原书页码
p.231
主色
绿
授权
Public domain

关于本图版

这幅图版出自《百合科植物图谱》(The Liliaceae),由皮埃尔-约瑟夫·雷杜德绘制,1802—1816 年间出版。原书题作“Muscari Comosum”,归入天门冬科(Asparagaceæ)。

全编共收录 475 幅图版,本图是其中一幅,原书将其列为 Plate 231,见第 231 页,版式为纵幅,设色以绿为基调。扫描件取自公有领域原件,经高分辨率修复与色彩校正,可按原大放大查看线条与设色。

原书文字(英文 / 法文)

Observations

Le Mascari à toupet est une plante si commune et décrite dans tant de livres, quil nous parait inutile d’en donner ici une description détaillée; nous observerons seulement qu’elle se distingue de toutes les espèces du genre par la longueur extrême de sa grappe, laquelle est couronnée par une houpe de fleurs avortées et portées sur des pédicelles allonges et colorés.

La varieté B, indiquée comme espèce distinete par plasieurs auteurs, ne nous parait différer de la souche primitive, que parce que cet avortement des fleurs qui, dans le premier cas, n’a lieu que par l’extrémité, s’opère dans le second sur toute l’étendue de la grappe. A cette différence pres, on ne peut en apercevoir aucune dans le reste de la plante, quant à la balbe, au feuillage et à la hampe.

Histoire

Le Muscari à toupet croit dans les champs, au bord des bois et des lieux cultivés. Il se trouve dans tonte la partie méridionale et tempérée de l’Europe. ♃.

La variété B se cultive dans tous les jardins de botanique, où elle se multiplie de cayeux, et se conserve distincte. On dit qu’elle se trouve sauvage dans les environs de Pavie.

Fam. des Asphodèles. Juss.—Hexandrie monogynie. Lin.

  • Muscari comosum. M. floribus angulato-cylindricis, summis sterilibus longiùs pedicellatis. Fl. fr. 3.e éd. 3. p. 208. syn. n. 1928.
  • Muscari comosum. M. corollis angulato-cylindricis, summis sterilibus longiùs pedicellatis. Mill. Dict. n. 2. Desfont. Fl. at. 1. p. 309.
  • Muscari comosum. M. spicâ cylindricâ, floribus pedunculatis, corollis inferioribus hermapbroditis horizontalibus, superioribus masculis minoribus erectis. Mœnch. meth. 633.
  • Hyacinthas comosus. H. corollis angulato-cylindricis, summis sterilibus longiùs pedicellatis. Lin. Spec. 455. Jacq. Fl. austr. 2. t. 126. Lam. Dict. 3. p. 192. Poll. pal. n. 342.
  • Hyacinthus spicâ longissimâ, floribus supremis sterilibus erectis inferioribus secundis patulis. Hall. hist. n. 1242.
  • Muscari arvense latifolium purpurascens. Tourn. instit. 347.
  • Hyaciothus maximus botryoides comâ purpureâ. J. Bauh. Hist. 2. p. 574. ic.
  • Hyacinthus comosus. Ger. hist. 117. ic.
  • Hyacinthus comosus major parpureus. C. Bauh. pin. 42. Moris. hist. 2. p. 371. s. 4. t. 11. f. 1. Zanich. ist. t. 100.
  • Hyacinthus major. Dalech. hist. 1512. ic.
  • Hyacinthus Dioscoridis comosus major. Lob. ic. 106. f. 2.
  • Hyacinthus comosus spurias tertias. Dod. pempt. 218. ic. hort. Eynst. vern. 2. p. 17. f. 1.
  • Hyacinthus. Camer. épit. 793. ic.
  • Hyacinthus cæruleus. Fuchs. hist. 835. ic.
    • B. Hyacinthus monstrosus. H. floribus paniculatis monstrosis. Lin. Spec. 454. Pers. ench. 1. p. 375.
  • Hyacinthus paniculatus. H. racemo paniculato sterili, pedunculis ramosis coloratis, corollis campanulatis basi acutis. Lam. Dict. 3. p. 193.
  • Hyacinthus paniculâ cæruleâ. C. Bauh. pin. 42.
  • Hyacinthus sannesius paniculosâ coma. Col. ecphr. 2. p. 10. t. 12.
  • Hyacinthus comosus paniculâ cæruleâ. Moris. hist. 2. p. 371. s. 4. t. 11. f. 2.
  • Hyacinthus pennatus seu comosus ramosus elegantior. Ray. hist. 1163.

十二观

这不是词条,是一条看画的次序:先站定看整体,再看名字与形色、构图与刀工,然后问它几时开、从哪里来、经了谁的手;最后是中国诗文——同一朵花,中国古人是怎么看的。十二观读完,这幅图就打开了。

  1. 第一眼

    夫象物必在于形似,形似须全其骨气。

    —— 唐·张彦远《历代名画记》

    形似只是门槛,骨气才是要害。看一株植物,先看它立不立得住——这就是骨气。这一幅是竖的:眼睛从下往上走,落点在上半部。先让整株立起来,再看细节。第二步凑近一寸:看线与色的交界,色有没有压住线,线有没有断。第三步,找绿色最重的一小块:整幅的明暗秩序,是从那里排开的。

  2. 名与实

    学名 Muscari comosum:前一词是属,管它归在哪一类;后一词是种加词,管它在这一类里凭什么与众不同。一百多年前的命名者,把一种植物的来历压进了两个词。旧分类按整体亲缘,把它归入 Asparagaceæ;林奈的体系只数雄蕊,把它放进 Hexandria。同一种植物,在两本书里挂在两个门下——分类不是自然的秩序,是人替自然排的队。此幅尚无通行中文名,姑以学名相称;在没有本地名字的地方,学名就是它唯一的身份证。

  3. 形与色

    就这一幅实测:花色收得极俭,只占画面的 0.1%,叶色 3.4%,主相是蓝——素花与白花多半如此,全靠轮廓与深浅说话。鳞茎由多数肉质鳞片抱合而成,故名“百合”;茎直立,叶披针或轮生,花被六片,盛开时向外反卷,雄蕊六枚,花药长大如丁字。此幅以绿为主,绿近嫩苔,是花萼与叶的主色。这一路颜色多来自叶、萼与枝,花只占很小一块——图谱的次序向来如此:先立植株,再点花色。别只看花:叶脉的走向、萼片的长短、甚至茎上的毛,都是画家用来区分物种的证据。

  4. 构图与呼吸

    画幅高而窄,主株一路向上,上下留白多,是图谱中最常见的立轴式构图。(高宽比约 1.39∶1)全幅只画一株,不作解剖附图——这类图更近于“观赏”,而非“鉴定”。这一幅留白多:枝叶只占 10%,重心近于正中——空处是给眼睛喘气的,也更显出这株的姿态。空白不是没画完,是给眼睛留的落脚处:一张图若四边都塞满,花反而会闷。

  5. 一刀一色

    十九世纪上半叶是铜版、钢版与石版交替的时期。点刻能把明暗过渡做得极细,雷杜德的玫瑰即以此著称;石版则更宜表现柔和的色层。工艺留下的破绽比题跋更诚实:刻工不会撒谎,上色的人赶时间的时候会。

  6. 时序

    初夏至盛夏,六七月间开。百合花期短,三五日即谢,故画者多取初开之态。图上所记的 1807 年是刊行之年,不是花期;真正的花藏在原书的采集记录里,通常比出版早一两年。花期短,画期长:一幅这样的图,往往要等一整个春天;画上那朵,是等来的,不是想来的。

  7. 故土

    北半球温带,中国、日本与欧洲山地皆有。中国百合入药已久,十九世纪欧洲又从东亚引去数十种,一时百合育种大盛。《百合科植物图谱》成于1802-1816,那一代人对这类植物的知识,多半来自温室里的活体,而不是山野。

  8. 书与人

    《百合科植物图谱》(The Liliaceae)由皮埃尔-约瑟夫·雷杜德绘,成于1802-1816。此幅为其中图版 231,见原书第 231 页。一本书的“作者”常常是主编;真正决定这幅图好不好看的,是没留下名字的刻工与上色人。

  9. 诗境

    方石斛栽香百合,小盆山养水黄杨。

    —— 宋·陆游《龟堂杂兴十首 其五》

    “方石斛栽香百合”——把这一句放回画面:绿色的花冠就是诗句的落点——诗先写气,画后写形,两者在此处接上了。

  10. 文心

    生川谷。《吴普》曰:百合一名重迈,一名中庭,生冠朐及荆山。(艺文类聚引云:一名重匡)《名医》曰:一名重箱,一名摩罗,一名中逢花,一名强瞿,生荆州,二月八月,采根,暴干。

    —— 神农本草经·百合第一百七十

    本草一脉是中国人认识草木的底本:先记形,再记性,最后记用处——认识一株植物,先把它拆开。《本草纲目》记百合“根如大蒜,味如山蓣”,可食可药;宋人已咏其“接叶有多种,开花无异色”,说明当时已知品种之别。记住这一句,下次在别处见到同类,它会自己浮上来——鉴赏力就是这样一句一句攒出来的。

  11. 花语

    西方以白百合为圣母之洁,天使报喜时手持者即是;中国取其“百年好合”之谐音,婚仪用之,是世俗的祝福而非宗教的纯洁。象征会随世道改口:同一株植物,在一个世纪里可以说完全相反的话。

  12. 带走一双眼睛

    鉴赏力不是知识,是习惯:每次多看一眼,十年之后你看什么都和别人不一样。二百年后,这株植物的后代或许仍在某处活着;而纸上这一株,永远停在 1807 年的那个季节。

Smilacina Racemosa 上一张图版
Smilacina Racemosa

《百合科植物图谱》中的其它图版